Endometrioza jest to choroba układu rozrodczego występująca jedynie u kobiet. Polega ona na rozrastaniu się komórek endometrium poza jamą macicy. Jej ogniska uzależnione są od hormonów regulujących cykl menstruacyjny u kobiet i w zależności od jego przebiegu możemy wyróżnić trzy fazy: wzrostową, wydzielniczą i złuszczania. Ponieważ krew nie ma odpowiedniego ujścia gromadzi się w jamie macicy tworząc skrzepy co doprowadza do powstawania torbieli oraz przewlekłego stanu zapalnego. Kolejny cykl miesiączkowy powiększa endometriozę oraz sprzyja jej rozprzestrzenianiu się, co znacznie nasila objawy. Ogniska endometriozy najczęściej pojawiają się na narządach rodnych, tj. na jajnikach, jajowodach, części pochwowej szyjki macicy oraz zatoce Douglasa, ale mogą również pojawić się na innych narządach. Endometrioza objawia się przewlekłym bólem w obrębie macicy małej, bolesnym miesiączkowaniem, bólem podczas stosunku lub po jego odbyciu. Do innych jej objawów należą m. in. uczucie zmęczenia, bolesne oddawanie stolca podczas miesiączki i ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Dochodzi również do takich sytuacji, że u chorej na endometriozę objawy w ogóle nie występują. Przebieg choroby jest dla każdej chorej indywidualny, dlatego nie można go generalizować.

Diagnostyka endometriozy bywa nieco problematyczna. Objawy tej choroby pokrywają się z objawami innych chorób dróg rodnych. Często od wystąpienia pierwszych objawów choroby do jej pełnego i prawidłowego zdiagnozowania mija ok. 8 lat. Wiąże się to z długotrwałym rozwojem choroby oraz niejednoznacznymi objawami lub ich brakiem. Lekarz może postawić diagnozę na podstawie wywiadu oraz badania ginekologicznego z wykorzystaniem USG lub rezonansu magnetycznego. Jednak aby otrzymać ostateczne potwierdzenie endometriozy należałoby poddać się laparoskopii lub laparotomii z biopsją.

Przyczyny występowania endometriozy są dotychczas nieznane. Obecnie prowadzone są badania mające na celu określić podłoże genetyczne tej choroby.

Endometrioza jest chorobą przewlekłą, nieuleczalną. Za główny cel leczenia obiera się łagodzenie bólu, spowalnianie rozrostu zmian endometrialnych, poprawę płodności oraz zapobieganie nawrotom. Najczęściej w leczeniu dolegliwości bólowych stosuje się leki przeciwbólowe ale na ich zmniejszenie może mieć także wpływ odpowiednia dieta oraz wsparcie psychologiczne. Są przypadki, że endometriozę można leczyć chirurgicznie usuwając jej ogniska. Lekarze również proponują hormonalne leczenie endometriozy przepisując środki antykoncepcyjne czy też progestageny, stosowane jedynie przez ograniczony czas gdyż obniżają stężenia estrogenów co może doprowadzić do zahamowania funkcji jajników. Obecne metody leczenia umożliwiają chorym pacjentkom na znaczną poprawę jakości życia przez jej eliminację dolegliwości. Leczenie wymaga regularnych konsultacji z lekarzem oraz konsekwentnego stosowania zaleconych środków.

Za skutek endometriozy lekarze uznają niepłodność, gdyż u 50% kobiet chorych na endometriozę zauważa się problem z zajściem w ciążę. Nie ma potwierdzenia, że to właśnie endometrioza jest bezpośrednio przyczyną bezpłodności, jednak uznaje się że ma ona toksyczny wpływ na komórki jajowe i przyczynia się do zmniejszenia zdolności endometrium do implantacji zarodka.

Szacuje się, że niemal 200 mln kobiet na całym świecie choruje na endometriozę. Okazuje się, że schorzenie to występuje szczególnie często u kobiet cierpiących na:

  • ból w obrębie miednicy mniejszej (endometriozę stwierdza się u 70% tych kobiet),
  • bardzo silny ból miesiączkowy (endometriozę stwierdza się u 40–60% tych kobiet),
  • niepłodność (endometriozę stwierdza się u 25–40% tych kobiet).
U kobiet których matka lub siostra cierpi na endometriozę występuje zwiększone ryzyko pojawienia się tej choroby.